وبلاگ حقوقی قاسم قدیانلو

ذی‌نفع بودن خواهان
پرسش: ‌
آیا دعوای مطالبه خسارت وارد شده ناشی از تصادف از سوی راننده غیرمالک قابل طرح است؟
پاسخ: ‌
با توجه به ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی استماع هر نوع دعوای حقوقی مستلزم ذی‌نفع بودن خواهان است. ازاین‌رو طرح دعوای مطالبه خسارت باید از جانب مالک خودرو صورت گیرد؛ مگر این‌که دلیلی بر اجـاره خـودرو وجود داشته باشد. در این صورت، از آنجا که مستأجر مالک منافع است می‌تواند مطالبه خسارت نماید.
عدم ارائه گواهی وجود جنین در دعوای طلاق
پرسش: ‌
با توجه به این‌که ارائه گواهی وجود جنین یا عدم آن توسط زوجه برابر تبصره 7 ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام الـزامـی بـه نـظر می‌رسد، در صورتی که خواهان هریک از زوجین باشند و زوجه باوجود ابلاغ اخطاریه برای معرفی خود به پزشک ذی‌صلاح، از ارائه گواهی مذکور به دادگاه خودداری نماید، دادگاه مواجه با چه تکلیفی خواهد بود؟
پاسخ: ‌
در دعـاوی خـانـوادگی چنانچه طرفین وجود جنین را اعلام نکرده باشند، دادگاه مواجه با تکلیفی نیست.
احراز سمت وکیل
پرسش: ‌
وکیل دادگستری به وکالت از موکل خود مطابق وکالت‌نامه، ‌دادخواست خلع ید اقامه ‌می‌نماید. وکیل خوانده با طرح این ادعا که خواهان در خارج از کشور به سر می‌برد و امضای‌وی در وکالت‌نامه جعلی است،‌به سـمـت وکـیل خواهان ایراد وارد می‌کند. چـنـانـچـه وکـیـل خواهان اظهار نماید که موکلش در خارج از کشور به سر می‌برد و امکان حضور وی در دادگاه وجود ندارد، طریقه رسیدگی به این ایراد چگونه است؟
پاسخ: ‌
در مورد جعلی بودن امضای‌خواهان در وکـالت‌نامه، ‌موضوع از مصادیق ماده 219 قانون آیین دادرسی مدنی نیست. چنانچه ایراد خوانده مستند به دلیل باشد، دادگاه پس از بررسی ایراد و احراز آن به استناد بند 5 از ماده 84 قانون مذکور قرار رد دعوا را صادر می‌کند.
مرجع صدور اجراییه احکام کمیسیون حل اختلاف اداره کار
پرسش: ‌
‌صـدور اجـراییه محکومیت‌های حـل اخـتلاف اداره کار برعهده چه مرجعی است؟
پاسخ: ‌
صدور اجراییه و اجرای رأی در مــورد آرای کـمـیـسـیــون‌هــای حـل اختلاف اداره کار با دادگاه عمومی محل می‌باشد.
قابلیت تجدیدنظرخواهی رأی اصلاحی
پرسش: ‌
با توجه به قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها، چنانچه متهم به استناد مواد 2 و 3 بـه جزای نقدی و پرداخت عوارض محکوم شود و رأی صادر شده به واسطه عدم اعـتـراض قـطـعـی شـود، سـپس دادگاه در مـحـاسـبـه عـوارض اعلام اشتباه نموده و دادنامه اصلاحی صادر نماید، آیا این رأی اصلاحی با توجه به این‌که مجازاتی در آن تعیین نشده است، قابلیت تجدیدنظرخواهی دارد؟
پاسخ: ‌
با توجه به این‌که دادنامه بدوی قطعیت یافته است، دادنامه اصلاحی نیز پیرو دادنامه قبلی قابل تجدیدنظرخواهی خواهد بود.
مهلت پرداخت هزینه دادرسی پس از رد دادخواست اعسار
پرسش: ‌
در پـــرونـــده‌ای تــجـــدیــدنـظــرخــواه دادخـواسـت تـجدیدنظرخواهی خود را با درخواست صدور حکم اعسار از پرداخت هزینه دادرسی تقدیم دادگاه می‌نماید؛ اما دادگاه بدوی پس از رسیدگی به این ادعا، تـقـاضـای اعـسـار نـامـبـرده را رد می‌کند. تـجـدیـدنظرخواه به حکم رد اعسار خود اعتراض نموده و دادگاه تجدیدنظر حکم بدوی مبنی بر رد اعسار تجدیدنظرخواه را تأیید می‌کند و پرونده را به شعبه بدوی اعاده می‌نماید. با توجه به قطعیت دادنامه مربوط به اعسار تجدیدنظرخواه، آیا وی باید ظرف مهلت 10 روز پس از ابلاغ، هزینه دادرسی مربوط به دعوای اصلی خود را پرداخت نماید؟
پاسخ: ‌
پس از ابلاغ رأی دادگاه تجدیدنظر مبنی بر تأیید رأی دادگاه بدوی، تجدیدنظرخواه باید هزینه دادرسی را پرداخت نماید و مهلت تعیین شده بیش از 10 روز نخواهد بود.
عدم اخذ تأمین در اجرای احکام دادسرا در صورت تقسیط دیه
پرسش: ‌
‌محکوم‌علیه دیه‌ای که به درخواست محکوم‌له و به استناد قانون نحوه اجرای مـحـکـومـیـت‌های مالی بازداشت شده، با صدور حکم بر تقسیط دیه از زندان آزاد می‌شود. آیا اجرای احکام دادسرا باید از مـشـارالـیـه تأمین مناسبی اخذ نماید؟ در صورت لزوم اخذ تأمین، مستند قانونی آن چیست‌؟
پاسخ: ‌
ماده 3 قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی مقرر داشته است که در صورت اثبات اعسار، ‌محکوم‌علیه آزاد خواهد شد. تبصره ذیل ماده 19 آیین‌نامه اجرایی قانون مذکور نیز تقسیط محکوم‌به را نوعی از اعسار دانسته است و بنابراین، محکوم‌علیه باید از زندان آزاد شود و لزومی به اخذ تأمین از نامبرده نیست.


طرح دادخواست طلاق در صورت عادی بودن ازدواج
پرسش: ‌
در صورتی که ازدواج به صورت عادی و غـیـرثـبتی باشد، آیا می‌توان در دادگاه دادخواست طلاق مطرح نمود؟
پاسخ: ‌
دادگاه پس از بررسی موضوع و احراز نکاح و صدور رأی بر زوجیت طرفین، در مورد درخواست طلاق مطابق مقررات قانونی رسیدگی کرده و گواهی عدم امکان سازش صادر می‌نماید. براین‌اساس، ابتدا باید در دادخواستی جداگانه زوجیت طرفین اثبات شود و سپس دادخواست طلاق ارائه گردد.
طرح دعوای حجر زوج توسط زوجه ‌
پرسش: ‌
اگر خواهان مدعی محجور بودن همسر خود باشد، دادخواست طلاق یا مطالبه مهریه باید به طرفیت چه کسی مطرح شود؟ ‌
پاسخ: ‌
چنانچه زوج محجور باشد، طرح هرگونه دعوایی علیه وی باید به طرفیت قیم او صورت گیرد. اگر برای زوج محجور، قیم تعیین نشده باشد، زوجه باید ابتدا در این مورد از طریق دادسرا اقدام نموده و پس از تعیین قیم برای محجور به طرح دعوا به طرفیت قیم اقدام کند.
استرداد دادخواست اعسار
پرسش: ‌
پـس از اعـتراض محکوم‌علیه به رأی اعسار صادر شده، تجدیدنظر‌خوانده پس از حضور در دادگاه بیان می‌دارد که دارایی وی کافی است و قادر به پرداخت دین خود مـی‌باشد و ازاین‌رو دادخواست اولیه‌اش مبنی بر اعسار را استرداد می‌نماید. در این خـصـوص،‌دادگـاه تـجـدیدنظر چه تکلیفی دارد؟
پاسخ: ‌
با توجه به اظهارات خواهان دعوای اعسار در دادگاه تجدیدنظر، این دادگاه رأی دادگاه بدوی را نقض کرده و رأی بر رد دعوای اعسار خواهان صادر می‌نماید.
صلاحیت رسیدگی به دعوای شهرداری
پرسش: ‌
شهرداری دعوایی علیه اداره کار و امور اجـتـمـاعـی شهرستان ری مطرح و تقاضای صدور دستور موقت دایر بر توقف عملیات اجرایی و همچنین صدور حکم مبنی بر ابطال رأی اداره کار را تقدیم دادگاه می‌نماید. آیا دادگـاه عـمـومی صلاحیت رسیدگی به این خواسته را دارد؟
پاسخ: ‌
دادگاه عمومی دادگستری فاقد صلاحیت رسیدگی به دعوای شهرداری مبنی بر ابطال رأی هیئت حل اختلاف علیه اداره کار و همچنین صدور دستور موقت در این مورد است.
تغییر نحوه طرح دعوا یا خواسته ‌
پرسش: ‌
ماده 98 قانون آیین دادرسی مدنی شرایطی را برای تغییر نحوه طرح دعوا یا خواسته بیان کرده است. چنانچه دادگاه بدون در نظر گرفتن این شرایط، خواسته را بپذیرد و براساس آن رأی صادر نماید، آیا دادگاه تجدیدنظر می‌تواند با ایراد اشکال به پذیرش تغییر خواسته، حکم بدوی را نقض نماید؟ در این صورت، آیا رسیدگی به موضوع باید به دادگاه بدوی ارجاع شود یا دادگاه تجدیدنظر می‌تواند رأی ماهوی موافق با خواسته را صادر کند؟
پاسخ: ‌
تغییر نحوه خواسته منوط به تحقق دو شرط است: نخست این که در اولین جلسه دادرسی صورت پذیرفته باشد و دوم آن که با دعوای اولیه مربوط بوده و منشأیی‌واحد داشته باشد. در صورت فقدان هریک از این شرایط، تغییر نحوه خواسته غیرقانونی و غیر‌قابل پذیرش است. از آنجا که در فرض پرسش، دادگاه بدوی بدون توجه به شرط دوم؛ یعنی مربوط بودن خواسته تغییر یافته با دعوای اول و ناشی از یک منشأ بودن، به این خواسته رسیدگی و حکم صادر نموده است، به علت عدم رعایت مقررات قانونی، رأی صـادر شـده قـابـل نـقض می‌باشد. به سبب آن کـه خـواهان با تـغـیـیـر خـواسـتـه از خــواسـتـه اول خـود اعـــــراض نــمــــوده و خـواسـتـه دعوا همان خـواسـتـه تـغـیـیـر یافته است که قابلیت استماع نـدارد، بـنـابراین دادگاه تجدیدنظر پس از نقض رأی، قـــرار رد دعـــوا را صادر خواهد نمود.
اصلاح دادخواست گواهی حصر وراثت
پرسش: ‌
خـواهـان دادخـواسـت اصلاح گواهی حصر وراثت را تقدیم دادگاه نموده؛ اما اصـل پرونده به مرکز اسناد ملی ارسال شده و در دسترس نمی‌باشد. تکلیف دادگاه در این گونه موارد چیست؟
پاسخ: ‌
بـرای صـدور گـواهی حصر وراثت اصلاحی، مطالبه و ملاحظه اصل پرونده ضروری است و دادگاه می‌تواند آن را از مرکز اسناد مطالبه کرده و پس از ملاحظه پرونده و رسیدگی و رفع نیاز، آن را اعاده نماید.
الزام به تعیین وکیل در دعاوی حقوقی
پرسش: ‌
درخصوص آیین‌نامه اجرایی مواد 31 و 32 قانون اصلاح پاره‌ای از قوانین دادگستری، آیا الزامی شدن استفاده از وکیل ناظر به تمامی دعاوی می‌باشد‌؟
اگر این موضوع صرفاً ناظر به دعاوی مدنی است، اختصاص به خواهان دارد یا دفاع خوانده را هم شامل می‌شود؟ ضمانت اجرایی عدم تعیین وکیل چیست؟
اگر وکیل تعیین شده، اعم از انتخابی یا معاضدتی، در اثنای‌رسیدگی عزل شود، وضعیت رسیدگی به پرونده چگونه خواهد بود؟ آیا الزامی شـدن اسـتـفـاده از وکیل شامل تمامی مراحل دادخــــواهــــی در دادخــــواســــت، واخــــواهــــی، تجدیدنظرخواهی و فرجام‌خواهی جلب ثالث می‌باشد؟
پاسخ: ‌
با توجه به مفاد ماده 1 آیین‌نامه نحوه اجرای مواد 31 و 32 قانون اصلاح پاره‌ای از مقررات دادگستری، مسئله الزامی شدن استفاده از وکیل تنها ناظر به دعاوی حقوقی است نه دعاوی کیفری و در عین حال، مربوط به خواهان دعوا و واخواه و تجدیدنظرخواه می‌باشد، نه خوانده و واخوانده و تجدیدنظرخوانده. چنانچه موضوع در شمول الزامی بودن انتخاب وکیل باشد و خواهان باوجود اظهار دادگاه، وکیل انتخاب ننماید، دادگاه رأساً قرار رد دادخواست وی را صـادر خـواهـد نـمـود. اگـر خـواهـان وکـیل معاضدتی را عزل نماید، مکلف است شخصاً اقدام به تعیین و معرفی وکیل نماید.

http://www.maavanews.ir/tabid/38/ctl/Edit/mid/384/Code/6552/Default.aspx