تبلیغات
وبلاگ حقوقی قاسم قدیانلو - شخص طرف معامله

شخص طرف معامله

1391/07/19  13:26

شخص طرف معامله

لیلا شهیدی وكیل دادگستری 

باسمه تعالی

خانم لیلا شهیدی صبیه استاد فقید دكتر مهدی شهیدی كتابی تحت عنوان '' شخص طرف معامله '' تالیف كرده اند كه حاوی نگاهی ویژه و دقیق به موضوع است و افقهای جدیدی را د ر معرض دید و بررسی خواننده قرار میدهد مطالعه آن را به همه همكاران و علاقه مندان به علم حقوق قویا توصیه می كنیم این كتاب را انتشارات طرح نوین اندیشه منتشر كرده است.

مقدمه:

در عالم حقوق كه عالم موجودات اعتباری است شناسائی هر عمل حقوقی و شرایط ایجاد و اعتبار آن، از جهت اثری كه در روابط اجتماعی افراد دارد، حائز اهمیت است. قانونگزار با اراده خویش قوانین و مقررات مربوط به موضوعات مختلف را انشاء می‏كند و شرایط اعتبار هر عمل حقوقی را بیان می‏دارد؛ به این علت اشخاصی كه تحت عنوان حقوقدانان با قوانین و مقررات سر و كار پیدا می‏كنند، همواره باید سعی كنند تا از طریق مطالعه و دقت در مقررات، زوایای تاریك هر موضوع و مبحث حقوقی را روشن سازند تا در موارد عملی مورد نیاز بتوانند به آسانی، حكم قانون را در مورد خاص و مورد نظر قانونگزار اجرا كنند.

در زمان‏هایی كه روابط افراد جامعه در ساده‏ترین وجه شكل می‏گرفت، لزوم طرح مسائل و مطالب حقوقی به نحوی كه امروز مطرح می‏شود و ضروری به نظر نمی‏رسید، اما اینك با توجه به دگرگونی‏های باور نكردنی كه در روابط افراد به وجود آمده و با توجه به مسائل ارتباطی پشرفته كه امكان ارتباط را به سریعترین و ساده‏ترین وجه در هر لحظه و هر مكان ممكن ساخته، حقوقدانان نمی‏توانند خود را در قالبی خشك و بی‏روح محبوس ساخته و به بهانه عدم دخالت در اموری كه توسط قانونگزار تدوین شده از بحث و بررسی مطالب حقوقی، سر باز زنند.

پویایی علم حقوق ایجاب می‏كند كه ظرایف و ژرفای مسائل حقوقی متناسب به دگرگونی‏های محیط و روابط اجتماعی، نشان داده شود و این باور از ذهن‏ها زدوده گردد كه علم حقوقی، علمی ایستا است، كه امكان تحول و تطابق آن با مسائل روز وجود ندارد. البته این امر به دان معنا نیست كه ما به میل خود، قوانین را تغییر داده یا تفسیر خلاف اصول و قواعد مسلم، از قوانین به عمل آوریم، بلكه هدف این است كه با بررسی دقیق و تخصصی در موضوعات حقوقی، زمینه را برای اجرای علمی و متناسب با تحولات دنیای امروز فراهم آوریم.

بدین منظور یكی از مسائل مهم و موثر در روابط حقوقی افراد، یعنی شناسایی طرف معامله، به عنوان موضوع این تالیف انتخاب شد. آنچه در این نوشته مورد بحث قرار خواهد گرفت، طرح مسائل متنوع و معیارهای شناسایی شخص طرف معامله و شرایط قانونی مربوط به آن است كه با شناسایی آن و تعریف مصادیق مورد معامله، تمامی وجوهی كه ممكن است در قالب شخص طرف معامله گنجانده شود، بررسی می‏شود تا روشن شود كه شخص طرف معامله كیست و شناسایی دقیق این شخص چه آثار حقوقی در بر دارد.

در این كتاب، موضوع بحث محدود به بررسی طرف معامله در معنای خاص آن یعنی در عقود و قراردادهاست زیرا در اعمال حقوقی دو طرفه است كه موارد سوال برانگیز پیش می‏آید و این موضوع مطرح می‏شود كه طرف عقد كیست؟ انشاء كننده آن یا كسی كه آثار عقد بر او تحمیل می‏گردد؟ بنابراین بحث در مورد شخص ایقاع كننده از موضوع ما خارج است، هر چند كه به مناسبت، توضیح كوتاهی در خصوص طرف ایقاع نیز خواهیم داد.

آنچه در انتخاب این موضوع انگیزه و هدف مرا تشكیل می‏داده، تازگی بحث و مطرح نشدن آن به این صورت منسجم و نسبتاً جامع بوده است. چنین كه به طور معمول شخص طرف معامله بر مباحث مختلف حقوقی در جایگاه بخصوصی مطرح شده و به این نحو كه تمامی مسائل مربوط به آن در یك جا گرد آمده باشد، سابقه طرح نداشته است. علاوه بر این برای خود من همواره این سوال مطرح می‏شود كه مثلاً در عقدی كه به وسیله وكیل منعقد می‏شود، چه شخصی طرف معامله است. وكیل یا موكل؟ این سوال و مسائل نظیر آن مرا بر آن داشت تا با تحقیق و تحلیل موضوع به پاسخ متناسب دست یافته و آن را در اینجا مطرح كنم.

در این كار تحقیقی، مسائل مختلفی مطرح می‏شود، از جمله اینكه مفهوم و شرایط و مصادیق طرف معامله و معیار تشخیص شخص طرف معامله چیست؟ شرایطی كه قانونگزار برای اعتبار اعمال حقوقی طرف لازم دانسته كدام است؟ آیا شخص محجور و فاقد اهلیت نیز می‏تواند طرف معامله باشد؟ مواردی كه وكیل یا حقوق مدنیفضول یا نماینده قانونی شخص، مبادرت به انشاء عقد می‏كند، طرف واقعی معامله چه شخصی است؟ و اصولاً آنچه كه قانونگزار آن را معامله نامیده چه ماهیتی دارد و چگونه به وجود می‏آید و خصوصیات و اقسام آن كدام است و سرانجام شخص و شخصیت طرف معامله مورد تحلیل قرار گرفته و پس از شناسایی این مفاهیم از جهات مختلف، اثر شخص و شخصیت طرف معامله را در عقود بررسی می‏كنیم و به بحث در خصوص این موضوع می‏پردازیم كه آیا اصولاً شخصیت در طرف عقد موثر است یا نه و اگر هست اشتباه در آن چه اثری در عقد دارد و نهایتاً تاثیر زوال شخصیت طرف عقد در وضعیت معامله مورد بحث قرار می‏گیرد.

سوالات مطرح شده و موضوعات فوق ذكر در سه فصل مورد بررسی قرار گرفته است، در فصل اول كه مشتمل بر سه مبحث است، در گفتارهای گوناگون، مفهوم، شرایط، مصادیق و معیار تشخیص طرف معامله مورد بحث قرار می‏گیرد و وضعیت حقوقی معامله اشخاصی نظیر وكیل، فضول، ولی و قیم و اثر آن در مالك مورد معامله، بررسی می‏شود و برای تخشیص طرف معامله معیار عرفی و قانونی آن را بدست می‏دهیم. سپس در فصل دوم كه شامل دو مبحث است در گفتارهای گوناگون به بررسی معامله، مفهوم فقهی و حقوقی آن، اقسام معامله در معنای اعم و خاص و اخص اختصاص یافته است. در فصل سوم، شخص و شخصیت طرف معامله تحلیل می‏شود و در سه مبحث و ضمن چند گفتار، اقسام شخص حقیقی و حقوقی، تفاوت شخص و شخصیت، بررسی شده و سرانجام در مبحث سوم، موضوعات مربوط به شخصیت طرف معامله و این كه چه اثری در عقد دارد و هرگاه این شخصیت زائل شود، وضعیت عقد چگونه خواهد بود، مطرح و بررسی می‏شود.

لازم به ذكر است كه در هر مبحث و مورد، در حد امكان سعی شده، از نظریات فقها و حقوقدانان فرانسه و انگلیس در خصوص موضوع مورد بحث استفاده شود.


نوشته شده توسط: قاسم قدیانلو | آخرین ویرایش:- | نظرات ()


تهران گاندی شمالی خیابان صانعی پلاک 19 طبقه اول واحد 4 تلفن 88786355 - 8 و 88876117 // setTimeout(function () { // GetMihanBlogShowAds(); // }, 1000);